اکولاژ  چیست و در احداث و مدیریت آن چه ضوابطی مورد توجه قرار می گیرد؟… پنجشنبه ۱۹ بهمن ۹۶

اکولاژ  چیست و در احداث و مدیریت آن چه ضوابطی مورد توجه قرار می گیرد؟

مفهوم  اکولاژ برای بسیاری از افراد ابهاماتی را ایجاد کرده است.

تحقیقات نشان می دهد که در سال های اخیر  علاقه  جامعه جهانی

به سمت و سوی اکوتوریسم افزایش چشمگیری داشته.

اکوتوریسم طبق تعریف انجمن بین المللی اکوتوریسم  (TIES)

سفری مسئولانه است به مناطق طبیعی که محیط زیست را حفظ می کند و رفاه مردم محلی را موجب می شود“.

طبق  گزارش آماری مرکز مسافرت های مسئولانه در سال ۲۰۱۵ از هر ۵ گردشگر یک نفر (۲۱ درصد) تمایل دارد

برای سفر، شرکت های خدمات مسافرتی را انتخاب کند که سوابق زیست محیطی و اجتماعی بیشتری داشته باشد.

گزارش دیگری در سال ۲۰۱۲ توسط بنیاد مسافرت انگلستان منتشر شد که نشان می داد

۶۶ درصد گردشگران تمایل به مسافرت با شرکت هایی دارند که بیشتر به فعالیت های طبیعت دوستانه می پردازند.

متاسفانه و در پی انتشار این آمار و ارقام بسیاری از شرکت های مسافرتی خیلی زود به تبلیغات گسترده

فعالیت های جعلی خود پرداخته و با  کاربرد “green washing”  سعی در جذب مخاطب  و مشتری بیشتر

داشته و  با حضور انبوه در محیط های طبیعی و روستایی به تخریب آن و

صرفا سود جویی از عنوان “تورهای طبیعت گردی” پرداخته اند.

شاید برای شما هم این ابهام وجود داشته باشد که یک اقامتگاه پایدار و هم راستا با حفاظت از  محیط زیست

و طبیعت چه ویژه گی هایی باید داشته باشد و زمانی که قصد داریم چنین اقامتگاهی را برای سفر خود انتخاب کنیم،

از کجا می توانیم مطمئن شویم که آن اقامتگاه  هم راستا با ضوابط یک اقامتگاه پایدار فعالیت می کند.

در این مقاله قصد داریم به شکل مختصر با مفهوم اکولاژها آشنا شویم:

 

اکولاژ چیست؟

گویا  واژه اکولاژ از سال ۱۹۹۰ ابداع شده است و برای توصیف نوعی از اقامتگاه ها  به کار می رود که در

فاکتورهای ساخت و ساز و شیوه مدیریت متمایز از سایر اقامتگاه ها هستند.

اکولاژ ها بیشتر در نواحی دور از دسترس و بکر به لحاظ طبیعی ساخته می شوند.

مثل سواحل، جنگل ها و کوهپایه ها. در حالی که هتل های سبز در شهرها و شهرستان ها ساخته می شوند.

اما در شیوه مدیریت آن ها در مقایسه با سایر هتل ها، تدابیر دیگری اتخاذ می شود.

هر دوی آن  یعنی هم اکولاژها و هم هتل های سبز بر عناصری چون احساس مسئولیت نسبت به محیط زیست

و کاهش اثرات منفی تاکید دارند. هر دو از منابع تجدید پذیر انرژی استفاده می کنند؛

از خدمات قابل بازیافت؛  لوازم بهداشتی و آرایشی با پایه گیاهی؛

مواد غذایی ارگانیک و طبیعی؛ نظافت با لوازم غیر شیمیایی؛ ظروف غیر یک بار مصرف؛

شیوه های جلوگیری از هدر دادن آب و بسیاری فعالیت های دیگر که مبتنی بر پایداری هستند.

اما اکولاژها بیشتر از هتل های سبز وابسته به منابع طبیعی هستند.

اکولاژ ها همچنین فعالیت های زیادی در زمینه حفاظت از حیات وحش و طبیعت دارند.

بیشتر بر آموزش بازدید کنندگان نسبت به گونه های گیاهی و جانوری (flora and fauna) منطقه

و شناخت اکوسیستم آن متمرکز می شوند؛ و عمیقا به معرفی فرهنگ بومی منطقه می پردازند.

بهترین اکولاژ ها به تقویت ارتباط مثبت با جوامع محلی می پردازند:

آن ها را آموزش می دهند و برای ارائه خدمات به گردشگران تربیت می کنند.

به آن ها دستمزد منصفانه ای پرداخت می کنند؛ و در طرح های توسعه جامعه محلی مشارکت می کنند.

همچنین به بازدید کنندگان کمک می کنند تا به آداب و رسوم محلی احترام گذاشته و به اقتصاد محلی کمک می کنند.

به این ترتیب، مفهوم اکوتوریسم را به عنوان یک مدل کسب و کار پایدار معرفی کرده و سعی می کنند

الگوی کسب درآمد مرسوم که با تخریب زیستگاه ها و اکوسیستم ها سعی در رسیدن به سود مالی بالا دارند

را تغییر داده و جامعه محلی را با روش های کسب درآمد طولانی مدت آشنا کنند.

این یعنی که سهم مشترکی از فعالیت های گردشگری مبتنی بر طبیعت به

جوامع  محلی میزبان برسد در حالیکه اثرات منفی محیط زیستی را  به حداقل رسانده و تجربه فوق العاده ای

از فعالیت های مبتنی بر طبیعت عاید گردشگران  شود.

 

اکولاژ چیست؟

 

بسیاری از کشورها،  استانداردهای مشخصی را برای گردشگری سبز و گردشگری پایدار اتخاذ کرده اند.

این استانداردها به طور کلی در همه تسهیلات اقامتی به منظور افزایش سطح مسئولیت های  زیست محیطی

و اجتماعی آن ها رعایت می شود. اما هنوز در دسته بندی اکولاژها و “هتل های سبز” ابهاماتی وجود دارد.

 

چطور می توانیم یک اکولاژ قابل اعتماد پیدا کنیم؟

 

یکی از بزرگترین مشکلاتی که اکولاژ ها و هتل های سبز با آن مواجه هستند،

این است که یک تعریف مشخص جهانی برای آن ها وجود ندارد.

چگونه یک هتل می تواند سازگار با محیط زیست باشد؟ یک اقامتگاه یا بوتیک هتل باید واجد چه شرایطی باشد؟

و چه کسی تعیین می کند که اقامتگاه مورد نظر می تواند واجد شرایط باشد یا خیر؟

 

در نگاه کلی همه اکولاژها  باید اصول زیر را رعایت کنند:

 

  • باید در مکان های طبیعی واقع شوند و یا در نواحی روستایی که در فاصله نزدیکی نسبت به مناطق طبیعی قرار دارند.
  • کوچک مقیاس باشند  و کمتر از ۳۰ باب اتاق داشته باشند.
  • در مدیریت این اقامتگاه ها روش هایی اتخاذ شود  که از محیط زیست در مقابل آلودگی و تخریب محافظت  نماید.
  • در مدیریت آن از تاکتیک های ذخیره انرژی و یا استفاده از انرژی های پاک و تجدید پذیر استفاده  شود.
  • دسترسی به  راهنمایان تفسیری طبیعت (مفسران طبیعت) که هم دانش زیست شناسی دارند و هم به عادات و فرهنگ بومی و محلی ساکنان آن منطقه اشراف کامل دارند.
  • این اقامتگاه ها بایستی کتاب، پوستر، نقشه، عکس  و روش های مختلفی را اتخاذ   کنند تا مهمانان و بازدید کنندگان  را از اطلاعات زیست محیطی منطقه مثل گونه های شاخص گیاهی و جانوری و اهمیت حفاظت از آن ها مطلع سازند.
  • به امر آموزش و استخدام افراد بومی پرداخته و به آنها دستمزد منصفانه ای پرداخت نمایند.
  • به مهمانان، کارکنان و بازدید کنندگان خود درباره اهمیت و ارزش اکوتوریسم توضیح داده و  آنها را با روش های کاهش اثرات منفی در طبیعت آشنا  ساخته و به آنها یاد بدهند که چگونه می توان با رساندن حداقل اثرات منفی از حضور در محیط های طبیعی لذت برد.
  • به اقتصاد محلی کمک کنند و اثبات کنند که چگونه اکوتوریسم می تواند بهترین روش کسب درآمد پایدار و طولانی مدت برای جوامع بومی باشد.

اکولاژ چیست؟

 

برخی از انواع اکولاژها:

انواع مختلفی از اکولاژها وجود دارد که به لحاظ اهداف؛ تاریخچه؛  ارزش های اکولوژیکی؛

موقعیت جغرافیایی؛  شکل و نحوه ساخت  با یکدیگر  تفاوت دارند.

این اقامتگاه ها که به عنوان اکولاژ طراحی و ساخته شده اند

اغلب از کارکنان آموزش دیده و راهنمایان حرفه ای برای ارائه خدمات به گردشگران و بازدیدکنندگان بهره می برند.

آن ها در مکان های طبیعی بکر که غالبا به دلایل اکولوژیکی دارای اهمیت بسیار هستند، واقع شده اند

و برنامه های  قدرتمندی را در راستای حفاظت از منابع طبیعی پیاده می کنند.

در بحث اشتغال نیز از توان نیروهای بومی استفاده کرده و به اقتصاد محلی کمک می کنند.

علاوه بر این جدیدترین تلکنولوژی ها را برای کاهش اتلاف انرژی و دفع صحیح زباله به کار می برند.

اکو ریزورت (Ecoresorts):

این اقامتگاه ها اغلب از نظر موقعیت مکانی و اهداف نسبت به الگوی ساخت اکولاژها، تفاوتهایی دارند.

اکوریزورت ها را در نزدیکی اقیانوس ها می سازند؛ بیشتر خدمات تفریحی ارائه می دهند

و بعضی خدمات شخصی مانند یوگا، مدیتیشن و اسپا.

 

اکوکمپ ها:

این کلبه ها و کمپ های کوچک را غالبا در نواحی طبیعی بسیار زیبا می سازند.

در ساخت آن ها به اصول اکوتوریسم توجه ویژه ای می شود.

ارائه خدمات در اکوکمپ ها ممکن است کمی محدود باشد. به عنوان مثال ممکن است از راهنمای محلی بهره نبرند

و تنها به اقامتگاه هایی در غالب چند کلبه کوهستانی و چند چادر برای اقامت طبیعت گردان و اکوتوریست ها محدود شوند.

 

اقامتگاه های روستایی (اقامتگاه های بومگردی):

اقامتگاه های روستایی به خاطر ارائه خدمات اقامتی و مهمان نوازی بیشتر در رده کسب و کارهای  اقامتی قرار می گیرند.

این اقامتگاه ها که در کشور ما عموما به اقامتگاه های بومگردی شناخته می شوند، غالبا فضایی ساده و بی تکلف دارند.

آنها را در نزدیکی ذخایر طبیعی یا سایت های تاریخی و باستان شناسی بنا می کنند.

در مدیریت آن از توان کارکنان و راهنمایان محلی در ارائه خدمات بهره می برند.

برنامه های تماشای حیات وحش و آشنایی با گونه های گیاهی و جانوری  منطقه و بازدید از نواحی تاریخی را

در  فهرست خدمات خود به گردشگران قرار می دهند.

و برای معرفی فرهنگ بومی روستا به گردشگران تلاش می کنند.

در این اقامتگاه ها بر  اهمیت منافع جامعه میزبان تاکید می شود.

 

این اقامتگاه ها در سال های اخیر مورد توجه بسیاری از  فعالان گردشگری در کشور ما قرار گرفته است.

به طوری که سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نیز  اقدام به تهیه و انتشار

ضوابط احداث اقامتگاه های بومگردی کرده و سعی بر نظارت صحیح و اصولی نسبت به مدیریت آن داشته است.

 

اکولاژ های مبتنی بر جامعه محلی:

تاکنون پروژه های متعددی در سراسر جهان اجرا شده است که  در آن تسهیلات اقامتی، تورهای توسعه یافته

و سایر خدمات مهمان نوازی توسط “جامعه محلی” به گردشگران ارائه می شود.

بعضی از این پروژه ها را سازمان های مردم نهاد (NGO’s) مدیریت می کنند

و بعضی دیگر  را سازمان های بین المللی فعال در امور خیریه.

بعضی از این پروژه ها در مزارع  اجرا می شود  و برخی در روستاها و با استفاده از خانه های روستایی.

در اجرای این پروژه ها بناهایی که به عنوان اقامتگاه مورد استفاده قرار می گیرند، غالبا سازگار با محیط زیست هستند

و هدف از اجرای آن تامین منبع درآمد برای جوامع کوچک و اشاعه روش های پایدار معیشت بوده است.

به طور کلی، این اقامتگاه ها بسیار ساده و دور از تجملات طراحی می شوند و هدف از این سادگی تحت تاثیر قرار دادن

گردشگران و بازدید کنندگانی است که از کشورهای توسعه یافته برای بازدید آمده اند.

به همین منظور خدماتی که در این اقامتگاه ها ارائه می شود گاهی و برای معدودی از گردشگران قابل قبول نیست.

چون در ارائه خدمات سعی شده که همه چیز مطابق با “زندگی واقعی ساکنان بومی” باشد.

بازدید و اقامت در این خانه ها برای بعضی می تواند یک تجربه جدید و لذت بخش باشد

و برای عده ای یک شوک فرهنگی تلقی شود. این بستگی به نگرش افراد  دارد.

اکولاژ چیست؟

 

در سال های اخیر و بنا به  توجه گردشگران به مکان های روستایی با پیشینه فرهنگی غنی،

اهمیت مدیریت صحیح و اصولی اقامتگاه های پایدار  به شکل مشخص تری خود را نمایان ساخته است.

با توجه به اهمیت موضوع و ضعف  در اختیار نداشتن منابع کافی فارسی زبان در  زمینه احداث و مدیریت اقامتگاه های پایدار،

توصیه می شود، نمونه های موفق خارجی  این اقامتگاه ها که تنها محدود به اکولاژها نمی شود،  مورد مطالعه و ارزیابی قرار

گیرد و  از  الگوهای  مناسب  احداث  اقامتگاه  های پایدار و هم راستا با اصول اکوتوریسم، در توسعه صنعت گردشگری

به ویژه در نواحی مستعد بهره برداری شود.

در مقاله های بعدی به معرفی  نمونه های  موفق داخلی و خارجی این اقامتگاه ها  می پردازیم.

 

 


نوشته شده  در ۱۹ بهمن ماه ۱۳۹۶ | زهره خسروی

مطالب مرتبط

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

0 دیدگاه